Fonksiyonları bakımından çeşitlilik gösterir. -Fiille ilgili bir durumu belirten isimler yapar. Çözmek --> çözüm. -Fiilin belirttiği işle ilgili, o işten doğan hal, varlık, eşya, olay vb. belirten isimler yapar. Giymek --> giyim -Ölçü belirten isimler yapar. Yutmak --> yudum. -Yer belirten isimler yapar. Uçurmak --> uçurum. -Sıfat yapar. Sağlamak --> sağlam.
Farklı dönemlerdeki yazılı ve sözlü dil örneklerini 3 cilt halinde yaklaşık 3.650 sahife,61.000 madde, bunlardan türetilmiş 35.000 deyim ile 400 müellifin 1.000'e yakın eserinin taranmasıyla elde edilen 100.000 misalli bu temel başvuru eseri, Türkçemize bir sivil toplum kuruluşunun yaptığı önemli bir hizmet olması bakımından dikkate değerdir. Kubbealtı Lugatı'nın ilk bilimsel danışma toplantılarına 1971 yılında ilim ve fikir adamları ile Türk dili üzerinde çalışmış akademisyenlerden oluşan 12 kişilik bir heyetle başlanmıştır. Hazırlığı 1971, yazılması ise 1976 yılında başlayan Kubbealtı Lugatı 34 sene süren ciddi ve zahmetli bir çalışmanın sonunda 2005 yılında tamamlanmıştır
Bilim, sanat ve edebiyat dünyasının yıllardan beri yayımlanmasını merakla beklediği Misalli Büyük Türkçe Sözlük nihayet tamamlanarak kültür hayatımıza kazandırıldı. Edebiyatçı İlhan Ayverdi'nin yönetiminde hazırlanan, üç büyük cilt hâlinde basılan sözlük,3 bin 500 sayfadan oluşuyor. Kapsamlı çalışma 1971 yılında başladı. Yüzlerce eser incelendi, tarandı, araştırıldı ve üç ciltlik Misalli Büyük Türkçe Sözlük tam 34 yılda hazırlandı.400 müellifin 1000'e yakın eserinin tarandığı eserde 100 bin civarında kelime ve deyimin karşılığı yer alıyor. Ayrıca kelime ve deyimler için Türk edebiyatının çeşitli metinlerinden seçilen örnekler gösteriliyor
Onarımı yeni bitmiş yapının önünde hayvanın dizginlerini tıpkı tıpkısına bir erkek gibi çekti.
Orhan Kemal
2. isim Bir yapının, bir heykelin, bir resmin bozulmuş yerlerini yeniden yapma, ilk durumuna getirme, restore etme. 3. isim Tarihî eser niteliği taşımayan yapıların onarılması, renovasyon.
1. isim Bir insan, bir hayvan veya bitkide hayatın tam ve kesin olarak sona ermesi, ahiret yolculuğu, ebedî uyku, emrihak, irtihal, memat, mevt, vefat.
Herhâlde padişah da annesi ve hemşireleri de dostlarının vakitsiz ölümüne karşı çok müteessir olmuşlardı.
Asaf Halet Çelebi
2. isim Ölme biçimi.
Yanarak ölümü feciydi.
3. isim İdam cezası.
Ölüme mahkûm oldu.
4. ünlem Ölmesi istenen canlı için kullanılan bir söz.
Zalimlere ölüm!
5. isim, mecaz Sona erme, yok olma, ortadan kalkma.
1. isim Bir işte veya bir yerde kullanılan eşya ve aletlerin tamamı; ekipman. 2. isim Meslek, davranış, durum vb. yönlerden birbirine uyan kimselerin oluşturduğu topluluk.
Memur takımından olduğumuzdan böyle evlerde oturamazdık, daha doğrusu alışkın değildik.
4. isim Birbirini tamamlayan şeylerin tümü. 5. isim Sigara ağızlığı. 6. isim Takım elbise. 7. isim Hayvanlarda yemek borusu, akciğer ve karaciğere genel olarak verilen ad. 8. isimGrup. 9. isim, mecaz Aşağılayıcı ve küçümseyici anlamda topluluk; bando.
Anlaşıldı, Sabit Bey ağabey takımı, Sinekli Bakkal Sokağı'ndan geçerken artık sağa sola bakmaz, kimseye omuz vurmaz oldu.
Halide Edip Adıvar
10. isim, askerlik Bölüğü oluşturan birliklerden her biri.
Bu binayı merkez taburundan bir takım bekleyecek.
Ömer Seyfettin
11. isim, biyoloji Canlıların bölümlendirilmesinde familya ile sınıf arasında yer alan, yakın benzerlikler gösteren organizmaların oluşturduğu birlik. 12. isim, sinema, televizyon Bir filmin çevriminde görüntüleri alma, aydınlatma, ses alma gibi belli başlı çalışmaları yapmak için gerekli en küçük teknikçiler topluluğu. 13. isim, spor Bir oyunda sahaya çıkan belli kuruluşlara bağlı oyuncular topluluğundan her biri. 14. isim, spor Birlikte oynayan, kazanmak için birlikte çalışan sporcu topluluğu.
1. isim Bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretilmesi, kalite ve verimlerinin yükseltilmesi, uygun koşullarda korunması, işlenip değerlendirilmesi ve pazarlanması; ziraat, kültür.
İmgeleme dayanan duyusal tasarımlar, şiirinin başlıca malzemesi.
Selâhattin Hilav
2. isim Bir sanat eserinin, yapının veya teknik ürünün ilk taslağı, tasar çizim, dizayn.
Kentsel tasarım. Çevre tasarımı.
3. isim Bir araştırma sürecinin çeşitli dönemlerinde izlenecek yol ve işlemleri tasarlayan çerçeve, tasar çizim, dizayn. 4. isim , felsefe, felsefe Daha önce algılanmış olan bir nesne veya olayın bilinçte sonradan ortaya çıkan kopyası.
1. isim Bir bütünün parçaları arasında bulunan uygunluk, ahenk.
Gerçekten de sonsuz bir sessizlik, bir uyum, bir şiir sarmıştı ortalığı.
Nezihe Araz
2. isim Toplumsal çevreye veya bir duruma uyma, uyum sağlama, intibak, entegrasyon. 3. isim, biyoloji Bir cismin görüntüsünü tam ağ tabaka üzerine düşürebilmek için göz merceğinin dışbükeylik derecesini çoğaltıp azaltması olayı, mutabakat. 4. isim, dil bilimi Ortak özellikleri açısından sesler arasındaki uygunluk, harmoni.
1. isim Bir yazının veya bir sözün, anlaşılması güç yönlerini açıklayarak aydınlığa kavuşturma, tefsir. 2. isim Bir olayı belli bir görüşe göre açıklama, değerlendirme.
Böyle bir yorum hiçbir şey öğretmez.
Falih Rıfkı Atay
3. isim Gizli veya hayalî olan bir şeyden anlam çıkarma. 4. isim Bir ürünün, bir modelin, bir sanat eserinin farklı bir açıdan ele alınarak yeniden oluşturulmuş biçimi, versiyon.
Amatörler çoğu kez yeniliklerde, yeni yorumlarda, denemede daha başarılıdırlar.
Metin And
5. isim, müzik, tiyatro Bir müzik parçasını veya bir tiyatro oyununu kendine özgü bir duyarlık ve teknikle çalma, söyleme veya oynama.
