ön ek Arapça
-Önüne Arapça el- ön eki almış sözcüklerin başına gelerek bu sözcüklere "ile" anlamı katarak zarflar türeten ön ek. Fiil --> bilfiil.
814 kez sorgulandı Kaynak (10.06.2009-18.02.2021)
| bilahare | bilakis | bilfiil | bilhassa | billahi | bilmukabele | bilumum | bismillah | bittabi | bizatihi | | bizzat |
| Misâlli Büyük Türkçe Sözlük |
kaynak
Farklı dönemlerdeki yazılı ve sözlü dil örneklerini 3 cilt halinde yaklaşık 3.650 sahife,61.000 madde, bunlardan türetilmiş 35.000 deyim ile 400 müellifin 1.000'e yakın eserinin taranmasıyla elde edilen 100.000 misalli bu temel başvuru eseri, Türkçemize bir sivil toplum kuruluşunun yaptığı önemli bir hizmet olması bakımından dikkate değerdir. Kubbealtı Lugatı'nın ilk bilimsel danışma toplantılarına 1971 yılında ilim ve fikir adamları ile Türk dili üzerinde çalışmış akademisyenlerden oluşan 12 kişilik bir heyetle başlanmıştır. Hazırlığı 1971, yazılması ise 1976 yılında başlayan Kubbealtı Lugatı 34 sene süren ciddi ve zahmetli bir çalışmanın sonunda 2005 yılında tamamlanmıştır
Bilim, sanat ve edebiyat dünyasının yıllardan beri yayımlanmasını merakla beklediği Misalli Büyük Türkçe Sözlük nihayet tamamlanarak kültür hayatımıza kazandırıldı. Edebiyatçı İlhan Ayverdi'nin yönetiminde hazırlanan, üç büyük cilt hâlinde basılan sözlük,3 bin 500 sayfadan oluşuyor. Kapsamlı çalışma 1971 yılında başladı. Yüzlerce eser incelendi, tarandı, araştırıldı ve üç ciltlik Misalli Büyük Türkçe Sözlük tam 34 yılda hazırlandı.400 müellifin 1000'e yakın eserinin tarandığı eserde 100 bin civarında kelime ve deyimin karşılığı yer alıyor. Ayrıca kelime ve deyimler için Türk edebiyatının çeşitli metinlerinden seçilen örnekler gösteriliyor
85339 kez sorgulandı
Bilgi Damlası Kaynaklar
|
|
Arapça (bila:hare, l ince okunur)
1. zarf Sonra, sonradan, daha sonra, sonraları. 
| Bu işin bilahare daha etraflı bir şekilde düşünülerek arz edilmesi icap ettiğini söyleyince başını eğerek sustu. |
|
886 kez sorgulandı Kaynak (11.03.2014-18.02.2021)
|
|
Arapça (bi'lakis, l ince okunur)
1. zarf Tersine olarak, tam tersine, tersine, aksine.
| Bilakis tecrübeli bir adam gibi söz söylüyorum, inanınız. |
|
604 kez sorgulandı Kaynak (24.06.2009-08.02.2026)
bi-2 + el- + akis
Arapça akis sözcüğünden gelir, akisle, aksine, tersine olarak.
|
|
|
Arapça
1. zarf İş olarak, iş edinerek, gerçekten, eylemli olarak.
| Türk milleti bu mütecavizlerin hadlerini ihtar ederek hâkimiyet ve saltanatını, isyan ederek kendi eline, bilfiil almış bulunuyor. |
|
551 kez sorgulandı Kaynak (19.04.2012-18.02.2021)
|
|
Arapça (bi'lhassa)
1. zarf Özellikle.
| Çocuklarıma karşı gösterdiğiniz ihtimam ve alakaya bilhassa minnettarım. |
|
145 kez sorgulandı Kaynak (15.04.2021-16.04.2021)
bi-2 + el- + hassa
Türkiye Türkçe'sinde kullanılmayan Arapça hassa sözcüğünden gelir.
|
|
|
Arapça (billa:hi, l ince okunur)
1. ünlem Vallahi. 
2. ünlem `İnan olsun` anlamında kullanılan bir söz.
| Rica ederim komiser Efendi, dedi, ben billahi paradan puldan kaçınmıyorum. |
|
5 kez sorgulandı Kaynak (07.03.2023-07.03.2023)
|
|
Arapça (bi'lmuka:bele)
1. zarf eskimiş Karşılık olarak.
2. zarf eskimiş Birinin söylediği söze karşılık söylenen "ben de, size de, sizlere de" anlamında kullanılan bir söz.
| Hürmetler ederim. |
|
679 kez sorgulandı Kaynak (18.09.2013-01.07.2020)
|
|
Arapça (bi'lumum)
1. sıfat, eskimiş Bütün.
| Bu tebligat Anadolu ve Rumeli'de bulunan bilumum ordu ve kolordu kumandanlarına tebliğ olunmuştur. |
|
3 kez sorgulandı Kaynak (08.02.2026-08.02.2026)
|
|
Arapça (bismilla:hı, l ince okunur)
1. isim Besmele.
Omzumda kalmıştı el sıcaklığıyla
Anamın okşarken söylediği bir bismillah |
|
2. isim, ünlem Şaşkınlık anında söylenen bir söz.
586 kez sorgulandı Kaynak (12.10.2009-21.10.2020)
|
|
Arapça (biza:tihi:)
1. zarf eskimiş Kendiliğinden.
| Edebiyatı yok etmeye kalkarsak konuşma dili bizatihi özelliğini kaybedecek, yoklaşacaktır. |
|
1258 kez sorgulandı Kaynak (15.01.2015-16.01.2015)
bi-2 + zati1 + -hi
Türkiye Türkçe'sinde az kullanılan Arapça zati1 sözcüğünden gelir, zatla ilgili olarak, kendiliğinden.
|
|
|
Arapça (bi'zzat)
1. zarf Aracısız, kendisi olarak.
| Vaziyeti yukarıdan ve bizzat takip etmek lazım geldi. |
|
1176 kez sorgulandı Kaynak (10.06.2009-24.04.2014)
|
|
|
