Arapça
1. isim Adil olmak, doğru olmak; eşit muamele etmek, denkleştirmek, düzeltmek. 
853 kez sorgulandı Kaynak (30.10.2011-20.02.2023)
( `dl + fa`l) → adl
Türkiye Türkçe'sinde kullanılmayan Arapça `dl kök harflerinden gelir.
|
| adil itidal muadele tadil |
| adilane muadil mutedil tadilat |
| Misâlli Büyük Türkçe Sözlük |
kaynak
Farklı dönemlerdeki yazılı ve sözlü dil örneklerini 3 cilt halinde yaklaşık 3.650 sahife,61.000 madde, bunlardan türetilmiş 35.000 deyim ile 400 müellifin 1.000'e yakın eserinin taranmasıyla elde edilen 100.000 misalli bu temel başvuru eseri, Türkçemize bir sivil toplum kuruluşunun yaptığı önemli bir hizmet olması bakımından dikkate değerdir. Kubbealtı Lugatı'nın ilk bilimsel danışma toplantılarına 1971 yılında ilim ve fikir adamları ile Türk dili üzerinde çalışmış akademisyenlerden oluşan 12 kişilik bir heyetle başlanmıştır. Hazırlığı 1971, yazılması ise 1976 yılında başlayan Kubbealtı Lugatı 34 sene süren ciddi ve zahmetli bir çalışmanın sonunda 2005 yılında tamamlanmıştır
Bilim, sanat ve edebiyat dünyasının yıllardan beri yayımlanmasını merakla beklediği Misalli Büyük Türkçe Sözlük nihayet tamamlanarak kültür hayatımıza kazandırıldı. Edebiyatçı İlhan Ayverdi'nin yönetiminde hazırlanan, üç büyük cilt hâlinde basılan sözlük,3 bin 500 sayfadan oluşuyor. Kapsamlı çalışma 1971 yılında başladı. Yüzlerce eser incelendi, tarandı, araştırıldı ve üç ciltlik Misalli Büyük Türkçe Sözlük tam 34 yılda hazırlandı.400 müellifin 1000'e yakın eserinin tarandığı eserde 100 bin civarında kelime ve deyimin karşılığı yer alıyor. Ayrıca kelime ve deyimler için Türk edebiyatının çeşitli metinlerinden seçilen örnekler gösteriliyor
85333 kez sorgulandı
Bilgi Damlası Kaynaklar
|
|
kök harfler Arapça
2781 kez sorgulandı
|
|
Arapça (a:dil)
1. sıfat Adaletle iş gören, adaletten, doğruluktan ayrılmayan, hakkı yerine getiren, adaletli. 
| Milletler tarihte fatihlerden fazla adillere bağlıdırlar. |
|
791 kez sorgulandı Kaynak (26.04.2009-20.02.2023)
adl → (`dl + fâ`il) → adil
Türkiye Türkçe'sinde kullanılmayan Arapça adl sözcüğünden gelir, adil, adaletli.
|
|
|
Arapça (i:tida:li)
1. isim Aşırı olmama durumu, ılımlılık, ölçülülük.
| Onun her hissinde itidal vardı. |
|
2. isim Soğukkanlılık.
312 kez sorgulandı Kaynak (19.03.2015-19.03.2015)
adl → (`dl + ifti`âl) → itidal
Türkiye Türkçe'sinde kullanılmayan Arapça adl sözcüğünden gelir, denk olma, ölçülü olma.
|
|
|
Arapça (mua:dele)
1. isim, eskimiş Eşitlik, beraberlik, denklik.
2. isim, mecaz Anlaşılmaz iş.
3. isim, matematik Denklem.
637 kez sorgulandı Kaynak (30.10.2011-30.10.2011)
|
|
Arapça (mu:tedil)
1. sıfat ılımlı.
| O, tarafsızlığın mutedil duygularından ziyade taraftarlığın şiddetli hırslarından zevk alırdı. |
|
2. sıfat, coğrafya ılıman.
112 kez sorgulandı Kaynak (17.12.2023-17.12.2023)
|
|
|
