Fonksiyonları bakımından çeşitlilik gösterir. -Fiille ilgili bir durumu belirten isimler yapar. Çözmek --> çözüm. -Fiilin belirttiği işle ilgili, o işten doğan hal, varlık, eşya, olay vb. belirten isimler yapar. Giymek --> giyim -Ölçü belirten isimler yapar. Yutmak --> yudum. -Yer belirten isimler yapar. Uçurmak --> uçurum. -Sıfat yapar. Sağlamak --> sağlam.
Farklı dönemlerdeki yazılı ve sözlü dil örneklerini 3 cilt halinde yaklaşık 3.650 sahife,61.000 madde, bunlardan türetilmiş 35.000 deyim ile 400 müellifin 1.000'e yakın eserinin taranmasıyla elde edilen 100.000 misalli bu temel başvuru eseri, Türkçemize bir sivil toplum kuruluşunun yaptığı önemli bir hizmet olması bakımından dikkate değerdir. Kubbealtı Lugatı'nın ilk bilimsel danışma toplantılarına 1971 yılında ilim ve fikir adamları ile Türk dili üzerinde çalışmış akademisyenlerden oluşan 12 kişilik bir heyetle başlanmıştır. Hazırlığı 1971, yazılması ise 1976 yılında başlayan Kubbealtı Lugatı 34 sene süren ciddi ve zahmetli bir çalışmanın sonunda 2005 yılında tamamlanmıştır
Bilim, sanat ve edebiyat dünyasının yıllardan beri yayımlanmasını merakla beklediği Misalli Büyük Türkçe Sözlük nihayet tamamlanarak kültür hayatımıza kazandırıldı. Edebiyatçı İlhan Ayverdi'nin yönetiminde hazırlanan, üç büyük cilt hâlinde basılan sözlük,3 bin 500 sayfadan oluşuyor. Kapsamlı çalışma 1971 yılında başladı. Yüzlerce eser incelendi, tarandı, araştırıldı ve üç ciltlik Misalli Büyük Türkçe Sözlük tam 34 yılda hazırlandı.400 müellifin 1000'e yakın eserinin tarandığı eserde 100 bin civarında kelime ve deyimin karşılığı yer alıyor. Ayrıca kelime ve deyimler için Türk edebiyatının çeşitli metinlerinden seçilen örnekler gösteriliyor
1. isim Bir kelimeden, bir sözden, bir davranış veya olgudan anlaşılan şey, bunların hatırlattığı düşünce; mana.
Anlam karmaşık bir sosyal ve tarihsel süreç içinden geçerek ortaya çıkar.
Sibel Ayşen Arkonaç
2. isim, dil bilimi Kelimenin tek başına veya söz dizimindeki öteki ögelerle bağlantılı olarak zihinde yarattığı kavramlardan her biri; deme, mana, meal, mazmun, medlul.
1. isim Evrenin veya olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneye dayanan yöntemler ve gerçeklikten yararlanarak sonuç çıkarmaya çalışan düzenli bilgi, ilim.
Benim sizden istediğim Türkçe yardım, bazı eski yazılı bilim ve tarih gibi ciddi eserleri bana okumanızdır.
Halide Edip Adıvar
2. isim Genelgeçerlik ve kesinlik nitelikleri gösteren yöntemli ve dizgesel bilgi. 3. isim Belli bir konuyu bilme isteğinden yola çıkan, belli bir amaca yönelen bir bilgi edinme ve yöntemli araştırma süreci.
1. isim Bir bütünü oluşturan parçaların her biri, kısım.
Gelgelelim, hayatın bu masalsı bölümü çok kısa sürüyor.
Adalet Ağaoğlu
2. isim Bir kuruluşun yönetim birimlerinden her biri, departman, seksiyon. 3. isim, mecazÇağ, devir1.
O gün edebiyat tarihinde hecenin beş şairi diye bir bölüm açanların üçü orada tanıştılar.
Yusuf Ziya Ortaç
4. isim, biyoloji Canlıların bölümlenmesinde filumların bir araya gelmesiyle oluşan birlik. 5. isim, eğitim bilimi Bir okul veya üniversitenin herhangi bir bilim ve uzmanlık dalında eğitim sağlayan birimlerinden her biri, departman. 6. isim, matematik Bölme işlemi sonunda elde edilen sayı.
1. isim Çekme işi. 2. isim, dil bilgisi Fiillerin çeşitli zaman, kişi ve kiplere, adların da ad durumlarına göre uğradığı biçimleri, tasrif. 3. isim, fizik Herhangi bir cismin, başka bir cismi kendine doğru çekme gücü, cazibe, traksiyon.
Yer çekimi. Mıknatıs çekimi.
4. isim, sinema, televizyon Alıcının sürekli olarak çalıştırılmasıyla elde edilen film parçası, plan.
1. isim Bir sorunun çözülmesinden alınan sonuç, hal1.
Ayrıca olasılıkları azaltmak da bir anlamda çözüme yaklaşmak demektir.
Ahmet Ümit
2. isim, matematik Bir denklemde bilinmeyenlerin yerine konulduğunda o denklemi gerçekleştiren sayı veya sayılar. 3. isim, matematik Bir problemi çözmek için verilenler üzerinde yapılacak işlemlerin gösterilmesi.
1. isim, coğrafya Yer kabuğunun derin katmanlarının kırılıp yer değiştirmesi veya yanardağların püskürme durumuna geçmesi yüzünden oluşan sarsıntı, yer sarsıntısı, hareket, zelzele.
Okuldayken bir öğle sonu hafif bir depremde otel çökmüş.
Dinleyenlerden de kendisini doğrulayan baş devinimleri bekliyordu.
Necati Cumalı
2. isim, felsefe Bir ruh durumundan başka bir ruh durumuna geçiş. 3. isim, felsefe Bir düşünce sürecinin başlaması; hareket. 4. isim, felsefe Zaman içinde durum değiştirme. 5. isim, toplum bilimi Bir toplumdaki olayların ana özelliğini, varlık biçimini belirleyen toplumsal süreçlerin bütünü. 6. isim, fizik Durağan bir noktaya göre devinmekte olan bir nesnenin durumu; devim, hareket.
Dünya'nın biri kendi, öteki Güneş çevresinde olmak üzere iki devinimi vardır.
1. isim Kalıba dökme işi ve bunun yapılış yöntemi. 2. isim Kumaşın dökümlü olma niteliği. 3. isim Bir şeyi ayrıntılı olarak ortaya koyma. 4. isim Dökülme zamanı.
1. isim Bir şeyin içinde bulunduğu koşulların hepsi, vaziyet, hâl1, keyfiyet, mevki, pozisyon.
Genel Sekreter, kazadaki sıtma durumu hakkında verdiğim uzun tafsilattan pek memnun kaldı.
Reşat Nuri Güntekin
2. isim Duruş biçimi, konum, tavır. 3. isim Bireyin toplum içindeki ilişkileriyle belirlenen yeri. 4. isim, dil bilgisi Ad soyundan kelimelerin birbirleriyle edatlarla ve fiillerle ilişkilerini belirleyen biçim, hâl1.
1. sıfat Üzerinde girinti ve çıkıntı olmayan. 2. isim, matematik Üzerine, kesişen iki doğrunun her noktasının dokunması gereken yüzey; müstevi. 3. isim, mecazOrtam.
Böyle bir anlaşma var, hem ulusal hem uluslararası düzlemde sessiz bir anlaşma.
1. isim Kesme işi. 2. isimBölüm, parça, kısım, sektör.
Oyunlar aruz ve hece olmak üzere iki kesime ayrılmıştı.
Metin And
3. isimBölge. 4. isim Ara verme, sonlandırma zamanı.
Ders kesimi.
5. isim İşaretlenmiş belli yer.
Gemi, su kesiminin üstünden yaralandı.
6. isim Terzinin belli bir ölçü ve örneğe göre kumaşa biçim verme işi, fason. 7. isim, tarih Hazineye ait herhangi bir gelirin belli bir bedel karşılığı keseneğe verilmesi, mukataa. 8. isim, halk ağzında Boy bos, endam. 9. isim, halk ağzındaPazarlık, anlaşma.
1. isim, toplum bilimi Savunmasız insanların veya tutsakların toplu olarak öldürülmesi; katliam.
İçtenlik insanları kırımlara, cinayetlere, haksızlıklara sürüklemiş.
Salâh Birsel
2. isim Hayvanların hastalık, soğuk vb. sebeplerle ölmesi. 3. isim Bir şeyin fiyatında yapılan indirim. 4. isim Uçak, helikopter vb.nin can kaybı olmaksızın tekrar onarılabilecek düzeyde hasar görmesi.
